 |
:: MALATYA KAYISI ::
Kayısının Besin DeğeriMalatya Geri Dön |
KAYISININ BESİN
DEĞERİ
Kayısı Meyvesinin Tüketim Alanları
Dünyada üretilen kayısının önemli bölümü sofralık olarak
tüketilmektedir. Ancak kayısıda hasat döneminin kısa olması ve taze
kayısının çabuk bozulması nedeniyle kayısı daha çok kurutularak veya
işlenerek değerlendirilmektedir. Dünya yaş kayısı üretiminin
yaklaşık % 20-25’lik kısmı kurutulmaktadır. Sofralık ve kurutmalık
olarak değerlendirilen kayısıdan geriye kalan kısmı ise işlenerek
değerlendirilmektedir.
Kayısı çekirdeklerin tatlı olanları çerez olarak tüketilmekte, acı
olanlar ise kozmetik ve ilaç sanayiinde hammadde olarak
kullanılmaktadır. Ayrıca kayısı çekirdeğinin tohum ve kabuğundan
badem yağı, yemeklik yağ, benzaldehit (aroma esansı), furfural,
aktif karbon, amigdalin ve hidrosiyanik asit elde edilmektedir.
Kayısının gövde, dal ve çekirdek kabukları yakacak olarak
kullanılmasının yanı sıra kayısı ağacının yaş ve kuru yaprakları
hayvan yemi olarak değerlendirilmektedir.
Kayısının Besin Değeri
Kayısı insan sağlığı bakımından önemli bir yere sahiptir. pH’ı 3-4
arasında değişen taze kayısı dokuz farklı şeker, on sekiz serbest
amino asit, zengin A vitamini ve beta karoten, yüksek miktarda
potasyum ve demir elementi ihtiva etmektedir. Yaş meyvede çağla
döneminde yüksek olan C vitamini (50-60 mg/kg) meyvenin olgunlaşması
ile birlikte azalmaktadır (30-50 mg/kg).
Kayısının İnsan Sağlığı Bakımından Önemi
Kayısı, insan vücudunun günlük enerji ve protein gereksiniminin
karşılanmasında çok az katkıda bulunmakla birlikte mineral
maddelerden potasyum ve vitaminlerden ß-karotence çok zengindir. A
vitaminin öncül maddesi olan ß-karoten vücudu ve organları saran
epitel doku, göz sağlığı, kemik, diş gelişmesi ve endokrin
bezlerinin çalışması için gereklidir. Bu görevlerinden başka A
vitamini üreme ve büyümede, enfeksiyonlara karşı vücut direncinin
artmasında önemli rol oynar. Diğer taraftan A vitamini normal vücut
hücrelerinin kanserli hücreye dönüşmesinin başlıca sorumlusu olan
aktif karsinojenlerden tekli oksijenin oluşmasını önlemekte veya
oluştuktan sonra etkisiz hale getirmektedir. Ayrıca A vitamini
organizmanın ve sağlıklı hücrelerin direncini artırarak kansere
karşı koruyucu görevi yapmaktadır. Bu koruyucu aktivite sigara ve
alkol kullananlar için daha da önemlidir. Serbest radikallerin
oluşumuna ve hücre ölümüne neden olan protein ve yağ asitlerinin
bozulma tepkimelerini önlemektedir.
Kayısının sodyumca fakir potasyumca zengin olması nedeniyle kalp
yetmezliği, böbrek hastalıkları, hepatit siroz tedavisinde olumlu
etkileri olduğu bildirilmektedir.
Kuru kayısının beslenme ve sağlık açısından en önemli
bileşiklerinden birisi de diyet lifidir. Kuru kayısının 100 g’da
yaklaşık olarak 24 g diyet lifi bulunur. Yetişkin bir insanın günlük
diyet lifi gereksinimi ise 25 gramdır. Diyet lifi sindirim
sistemimizde salgılanan enzimler tarafından hidrolizlenemeyen
polisakkarit ve lignin gibi bileşiklerden oluşmaktadır. Diyet lifi
kabızlık, irritabl kolon sendromu, apandisit, hemoroid, diş
hastalıkları, şişmanlık, şeker hastalığı, kroner kalp hastalıkları
ve klon kanseri gibi hastalıkların oluşum riskini azaltmakta,
bağırsakların düzenli çalışmasını sağlamaktadır.
|
|
 |